24 Haziran 2012 Pazar

Joseph-Louis Lagrange (25 Ocak 1736 – 10 Nisan 1813)


        



Lagrange’ın yaptığı çalışmalar ve verdiği eserler; makaleler, kitaplar ve yazışmalar şeklinde çeşitlendirilebilecektir. O’nun en başta konu edilmesi gereken baş yapıtı, henüz genç yaşlarında yazmaya başladığı Analitik Mekanik (Analytique Mécanique) adlı kitabıdır.
        Lagrange’ın bazı sıkıntılı dönemlerine karşın iyi olduğu zamanlar ortaya koymuş olduğu çalışmalar yeteri kadar doyurucudur. Bunların içinden bazıları çok önemli çakışmalar olup, O’nun ününe ün katmıştır. 
        Bunlardan bir kısmı da Astronomi ile ilgilidir.Astronomi’ye ilişkin çalışmalarının başında, çok genç yaşlarda iken ilgi duyduğu bir konu gelmektedir: Ay’ın kendi ekseni etrafındaki hareketi… Bu konudaki çalışması ve verdiği çözüm, 1764 yılında O’na Paris Bilimler Akademisi birincilik ödülünü kazandıracak kadar başarılıdır.
        Bir ara Gök Mekaniği ile ilgilenmekte, bu arada ünlü eserini yeniden gözden geçirmektedir. Bu konuda daha hassas ve ince işler yapmaya yönelmiştir. Yine Berlin’de olduğu bir zamanda Aritmetik ve Asal Sayılar ile ilgilenmeye başlamıştır.O, bu çalışmaları sırasında Fermat’ya ait olduğu bilinen birkaç teoremi de kanıtlamış bulunmaktadır. Bir de John Wilson’a ( 1741-1793) ait olduğu bilinen bir teoremi de kanıtlamıştır.O’nun bir çalışmasının da cebir ile ilgili olduğu görülmüştür. 1767 yılındaki bir bildirisi Sayısal Denklemlerin Çözümüne Dair (Sur La Solution des Equations Numérique) adını taşımaktadır.
        Matematik için bir şeyler vermek için gayretli çalışmalar O’na iki önemli eser kazandırmıştır: 
  •   Bunlardan ilki 1797’de ortaya çıkan Analitik Fonksiyonlar Teorisi (Théorie des Fonctions Analytiques), 
  •  1801’de kaleme aldığı Fonksiyonların Hesabına Dair Dersler (Leçons sur le Calcul des Fonctiones)’dir. 
         Bu eserler de başta Cauchy gibi, kendinden sonra gelen bir çok matematikçiye ilham kaynağı olmaya devam edecektir.
          O’nun son çabası, ilk eseri Analitik Mekanik’i yeniden gözden geçirip yenilemek isteğiydi. Bu çalışmaya başlamışsa da yarıda bırakmak zorunda kalacaktır. Artık 70’li yaşları sürmektedir ve eski enerjisi yoktur. Giderek kafası, vücuduna ayak uyduramayacak hale gelecektir.O’nun çalışma dünyasından geri kalanlar bunlarda ibaret değildir.
         Bu çalışmalar içinde yer alan ve bir kısmı günümüzde de güncel olan ve adını vermiş olduğu bazı matematiğe ilişkin buluşları vardır ki onlardan söz etmeden geçmek eksiklik olacaktır. Bunlar başlıklar halinde aşağıya çıkarılmıştır. 
  • O’nun adıyla anılan Lagrange Diferansiyel Denklemi, Lagrange Interpolasyon Formülü,
  •  Lagrange Kalanı, Lagrange Dönüşümü ve 
  • Lagrange Yöntemi bunların içinde özellikle dikkati çekenleridir.


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder